Pałac Jedlinka

Autor:  Bartosz Wasilewski - 26.02.2019  Obiekty | 0 komentarzy

Pałac Jedlinka
Logo Pałac Jedlinka
Pałac Jedlinka – pałac w Jedlince, części Jedliny-Zdrój w Górach Wałbrzyskich na Dolnym Śląsku.

W źródłach historycznych pierwsze wzmianki o Jedlince (Tannhausen) dotyczą XIII wieku, kiedy to osada miała wchodzić w skład posiadłości Bolka I, księcia jaworsko – świdnickiego, syna Bolesława Rogatki. Dążąc do rozwoju gospodarczego swoich włości, popierał on kolonizacje w górskiej części księstwa, oraz zainicjował budowę całego łańcucha zamków na granicach, a zwłaszcza w Sudetach. Z tym procesem wiąże się powstanie warowni w Tannhausen, który do roku 1372 była administracyjnie powiązana z zamkiem w Rogowcu po czym weszła w skład majątku Grodno w Zagórzu Śląskim. Był on zarządzany przez min. : słynnych rycerzy – rabusiów (w burzliwym okresie wojen husyckich zamek był nazywany „gospodą morderców”) , Mathiasa von Logau (jednego z kandydatów do korony polskiej podczas pierwszych wolnych elekcji) oraz Rudolfa II Habsburga (zwanego cesarzem alchemików).

Przed rokiem 1611 Tannhausen zostało wydzielone z majątku Grodno. Pierwszym niezależnym właścicielem został Heinrich von Kuhl i w posiadaniu jego potomków majątek był w burzliwym okresie wojny trzydziestoletniej (1618 – 1648). Przełom XVII i XVIII w to czas częstych zmian właścicieli majątku, aż do roku 1721, kiedy to Tannhausen nabywa austriacki generał, marszałek polny Hans Christoph baron von Seher – Thoss (1721- 1743).

Działalność marszałka Hansa Christopha baron von Seher – Thossa oraz jego żony hrabiny Charlotty Maximilliany von Pückler przyczyniła się do rozkwitu majątku. Hrabina była założycielką uzdrowiska, które na jej cześć zostało nazwane Charlottenbrunn (dzisiejsza Jedlina – Zdrój), natomiast jej mąż był pionierem wydobycia węgla kamiennego w okolicy.

Rodzinną sielankę zakłócił wybuch wojen śląskich w 1740 roku, kiedy to prawie cała prowincja została opanowana przez króla Prus Fryderyka II Wielkiego, rywala habsburskiej Austrii. Podczas kampanii 1744 roku w pałacu gościł sam pruski władca. Natomiast podczas III wojny śląskiej pałac był kwaterą zarówno pruskiego dowódcy – Joachima von Zieten, jak i austriackiego feldmarszałka Leopolda Josepha von Dauna podczas słynnej bitwy pod Lutomią i Burkatowem (21.VII.1762 r.). W tym też okresie do Jedlinki ponownie zawitał Fryderyk II Wielki.

Po śmierci barona w 1743 roku przez 3 lata posiadłością zarządzała jego żona, a później ich syn, Johann August von Seher-Thoss. Umiera on w 1786 roku jako jedyny spadkobierca włości. Wówczas wszystkie ziemie wraz z uzdrowiskiem przeszły w ręce rodziny von Pückler. I połowa XIX wieku to ponowny okres częstych zmian właścicieli, z którym wiążą się mroczne opowieści.

Wreszcie w 1861 roku dobra Tannhausen nabył Carl Krister (1801-1874) zwany „śląskim Rockefeller’em”, który swój majątek zdobył na produkcji porcelany. To właśnie tej postaci pałac zawdzięcza obecną formę. Barokową budowlę przekształcono na klasycystyczny pałac urządzony z wielkim przepychem. W północnym skrzydle urządzono przepiękna salę balową i reprezentacyjne pomieszczenia dla właścicieli. Browar, szynk i salę taneczną przeniesiono do nowo wybudowanego skrzydła. Założono także ogródek letni z miejscem dla kapeli oraz promenadę łączącą pałac z przepięknym parkiem. Przed frontem rezydencji powstała fontanna w kształcie trefla.

Pan Krister przemysłem i ciężką pracą uskładawszy sobie ogromny majątek zapragnął mieć dziedzica, wszelako łaskawe zresztą dla niego jak i jego żony niebo odmówiło im tego szczęścia i nie mieli dzieci. Dla zapełnienia tej próżni życia małżeńskiego przyjęli sobie na wychowanie biedną sierotę, która przez szczere przywiązanie hojnie wynagrodziła dobrodziejstwo rodziców przybranych. Dorósłszy panienka poznała buchaltera i oddała mu serce, do czego starzy Kristerowie przyłączyli także i majątek.

Po zmiennych kolejach losu pałac nabył w 1889 roku Gustaw Adolf Boehme, rotmistrz kawalerii pruskiej, który przystąpił do renowacji rezydencji oraz wprowadził oświetlenie elektryczne. W tym okresie następuje także turystyczny rozwój okolic Jedliny – Zdrój, na co wpłynęło otwarcie linii kolejowych z Kłodzka do Wałbrzycha (1880 r.) oraz z Jedliny do Świdnicy wzdłuż doliny rzeki Bystrzycy (1904 r.). Uznaniem turystów cieszyła się gospoda i browar przy pałacu.

Po śmierci Gustawa Boehma majątek przejęli jego spadkobiercy, którzy później utracili go w wyniku nacjonalizacji. Kolejnym właścicielem pałacu była organizacja NSV. Organizacja ta od roku 1938 przygotowywała zaplecze sanitarne na potrzeby przyszłej wojny. Następnie do pałacu wprowadza się Śląska Wspólnota Przemysłowa nadzorująca budowę projektu RIESE (Olbrzym) w Górach Sowich. Wspólnota w kwietniu 1944 roku została zastąpiona przez organizację TODT, prawdopodobnie przez wzgląd na niewielkie postępy przy kopaniu sztolni. (patrz tajemnice projektu „Olbrzym” i rola Pałacu Jedlinka).

W samym Tannhausen znajdowała się filia obozu Gross Rosen, a na terenie dóbr pałacowych i folwarku istniał obóz jeniecki. W czasie wojny obiekt pałacowy był utajniony i nosił kryptonim „WILLA ERIKA” Więźniowie z obozu pracowali w miejscowych zakładach przemysłowych oraz przy budowie podziemnej infrastruktury w Górach Sowich. Przedsięwzięcie to realizowane było w obrębie 7 kompleksów: Rzeczka, Jugowice Górne, Włodarz, Osówka, Soboń, Sokolec i Książ. Prace zostały przerwane w skutek zakończenia wojny w maju 1945 roku.

Po wojnie w pałacu funkcjonowało Towarzystwo Przyjaciół Dzieci. Organizowane tu były również kolonie letnie i zimowe. W Latach 1948-1954 w Pałacu utworzono Dom Dziecka, który następnie przeniesiono do miasta Jedlina Zdrój. Od 1967 roku pałac i oficyny użytkowane były przez Głuszyckie Zakłady Włókiennicze Przemysłu Terenowego „Piast” w Głuszycy. Lata 1976 – 1992 to okres, kiedy Zespół Pałacowy znajdował się w rękach rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej im. XXX-lecia Dolnego Śląska. Po upadku spółdzielni całość majątku przejęła gmina.

Obecnie Pałac Jedlinka znajduje się w rękach prywatnych i są w nim prowadzone prace konserwatorsko – renowacyjne. Pałac jest udostępniony do zwiedzania dla turystów. Obiekt stanowi część Zespołu Pałacowo-Hotelowego Jedlinka wraz z trzygwiazdkowych hotelem oraz Browarem.

Pałac Jedlinka

Ul. Zamkowa 8

58-330 Jedlina-Zdrój

Tel. 74/ 845 40 07

e-mail: jedlinka@jedlinka.pl

www.jedlinka.pl

Podziel się stroną ze znajomymi:
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestEmail this to someone

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

YouTube